Deleitosa en Josefa Extremadura“Ja, ze was best knap. Maar zo bijzonder was ze nou ook weer niet. Josefa was zoals zoveel andere meisjes uit die tijd: gewoon mooi. Bovendien had ze een vriendje in het dorp.

Wat dacht die Amerikaan wel niet? Ik vind het tamelijk tamelijk arrogant wat hij deed. Zo arm waren we nu ook weer niet.

Het was deze foto die alle hoeha veroorzaakte. Josefa zit hier naast het lijk van haar grootvader in gezelschap van haar rouwende familie. Niet de meest vrolijke foto als je het mij vraagt.

Hij was er de oorzaak van dat ze moest vluchten. Zonder hem had ze waarschijnlijk een ‘normaal’ leven gehad. Dan was ze in het dorp blijven wonen, was ze met haar vriendje getrouwd en was ze moeder geworden van een stel vrolijke kinderen.

Dat is haar allemaal ontnomen. Door hem.”

Het Spanje na WOII

Josefa was een Spaanse schone uit het binnenland van Extremadura, een achtergebleven gebied in het toch al achterlijke Spanje in de jaren na de tweede wereldoorlog.

De kiem van het ‘kwaad’ werd gezaaid in de zomer van 1950 toen de Amerikaanse fotograaf W. Eugene Smith naar Spanje reisde voor het gerenommeerde weekblad Life.

Elf jaar na het beëindigen van de Spaanse burgeroorlog zat Franco in een wankel zadel. Zijn positie binnen de internationale politiek was precair. De Tweede Wereldoorlog eindigde met de nederlaag van zijn collega-dictators Hitler en Mussolini. Spanje bevond zich in diplomatiek isolement.

Als onderdeel van een PR-campagne werd Eugene Smith toegelaten in Spanje. Met zijn assistent Ted Castle en tolk Nina Peinado ging hij op zoek naar een geschikte locatie voor een reportage over het leven onder Franco. Hij koos voor Deleitosa, een dorp van 2300 inwoners in de deelstaat Extremadura. De regio was toen – en is nog steeds – een van de meest onderontwikkelde gebieden van Spanje. Bijna een jaar later, in april 1951 verscheen zijn reportage in het tijdschrift Life, onder de titel:  Spanish Village; it Lives in Ancient Poverty and Faith.

In de reportage schetst Eugene Smith schetst een beeld van een primitief, armoedig middeleeuws dorpje gedompeld in een geur van mest. Er zou geen stromend water zijn, geen riolering, nauwelijks elektriciteit en onverharde wegen.

De Amerikaanse vrijer

Charles Calusdian, fotobron el Mundo

Twee maanden na de publicatie van het artikel in het tijdschrift ‘Life’ – met een wereldwijde oplage van meer dan vijf miljoen exemplaren – kwam in het dorp een brief aan met een Amerikaanse postzegel. Het was gericht aan de burgemeester. Hierin vroeg Charles Calusdian, een Amerikaan uit Californië, om het adres van de jonge vrouw in de foto en toestemming om haar te mogen schrijven.

Charles stuurde de tweede brief direct naar haar. Maar Josefa had al een vrijer in haar woonplaats en was niet geïnteresseerd in een onbekende Amerikaan, in tegenstelling tot de rest van het dorp.

De brieven bleven komen. Het was elke keer weer een sensatie in Deleitosa, een dorp dat tot dan toe zo goed als afgesloten van de buitenwereld was. Het sensationele hoogtepunt werd bereikt toen op een dag een foto van de bewuste jongeman in de post zat.

Men wist zeker dat hij miljonair was, dat hij een eigen auto had, anderen stelden zich voor dat hij een filmster was die wilde dat Josefa naar Hollywood kwam om daar actrice worden. De relatie van Josefa en Charles ging ervoor zorgen dat het dorp voor eens en altijd uit de armoede verheven zou worden.

Zelfs haar eigen familie moedigde de relatie met de onbekende Amerikaan aan. Bovendien ging haar moeder zelfs zo ver om haar te verbieden haar toenmalige vriendje op te zoeken. De burgemeester, die voorheen de familie van Josefa als republikeins (dus fout) zag, bood aan om als haar beschermheer in New York (!) te functioneren.

De brieven bleven komen, later met geschenken. dingen die men in het dorp niet kende: parfum, make-up, nagellak, shampoo … Saquin, haar  vriend, kon de ophef niet meer aan en besloot om de relatie te beëindigen.

Vlucht naar Barcelona

De situatie werd dermate verstikkend voor Josefa, die tot dan toe nooit had overwogen te vertrekken, dat ze besloot om met haar broer naar Barcelona te verhuizen en het contact met het dorp radicaal af te snijden. De buren hielpen het gerucht in de wereld dat ze naar Parijs was weggelopen met de Amerikaan. Niets was minder waar. Josefa vond werk bij een textielfabriek in Barcelona.

Ze is inmiddels 84 jaar en woont nog steeds in het noorden van Spanje. Ze zou nooit terugkeren naar haar geboortedorp. Charles trouwde met een Duitse en scheidde negen jaar later van haar. Het stel kreeg één zoon.

De fotograaf Eugene Smith

William Eugene Smith ( 30 december 1918 – 15 oktober 1978 ) was een bejubeld Amerikaanse fotojournalist. Hij is vooral bekend van zijn journalistieke foto’s uit de Tweede Wereldoorlog; de foto’s van kliniek van Dr. Schweitzer in Frans Equatoriaal Afrika; van de stad Pittsburgh en die van een Amerikaanse plattelandsarts.

Echter in het Spaanse Deleitosa waren ze minder onder de indruk van zijn werk. De dorpelingen vonden dat hij wel erg zijn best had gedaan om de meest armoedige kant van het dorp te laten zien en foto’s in scene had gezet. Hij zou bewust bewijs van het moderne leven, zoals elektriciteitskabels, grote mooie villla’s, auto’s en verharde wegen uit beeld hebben gehouden.

Het dorp – dat in 2015 gekrompen was naar 775 inwoners – lijkt ze nu verzoend te hebben met het werk van Smith. In het dorp is nu een straat naar hem genoemd hebben. Vooral Amerikaanse toeristen weten het dorp te vinden.

Bronnen en verantwoording

Helaas kan ik op dit blog de originele foto’s niet gebruiken wegens copyright. Een groot deel Smiths oeuvre is te vinden op Magnum Photos. In plaats daarvan heb ik een foto van mezelf heb gebruikt om dit stuk op te leuken. De man op de foto linksboven op het blog heeft niets met Josefa, noch iets met Deleitosa te maken. Deze is gemaakt in Mijas in de provincie Malaga.

Bronnen

 

error:

Pin It on Pinterest

Share This